23. Millennium Docs Against Gravity odbędzie się w terminie 8-17 maja w Gdyńskim Centrum Filmowym imienia Leszka Kopcia oraz w kinach w sześciu innych miastach: Warszawie, Wrocławiu, Poznaniu, Katowicach, Łodzi i Bydgoszczy. Po raz kolejny podczas wydarzenia zostanie wręczona Nagroda Prezydenta Miasta Gdyni. W tym roku powalczy o nią aż dwanaście tytułów.
- Filmy w Konkursie Głównym i Nagrody Prezydent Miasta Gdyni
- Skład jury Nagrody Prezydent Miasta Gdyni
- Streszczenia filmów konkursowych
- Tegoroczna edycja MDAG
Podczas 23. Millennium Docs Against Gravity w Gdyńskim Centrum Filmowym imienia Leszka Kopcia już po raz jedenasty zostanie wręczona Nagroda Prezydenta Miasta Gdyni. Jury przyzna statuetkę i 15 000 zł najlepszemu filmowi z Konkursu Głównego festiwalu.
Lista filmów w Konkursie Głównym i nominowanych do Nagrody Prezydenta Miasta Gdyni:
- „Bez końca”, reż. Michał Marczak,
- „Yo” („Miłość jest zbuntowanym ptakiem”), reż. Anna Fitch, Banker White,
- „Lis i różowy księżyc”, reż. Mehrdad Oskouei, Soraya Akhalaghi,
- „Wszędzie dobrze, wszędzie źle”, reż. Viv Li,
- „Córki góry To Hold a Mountain”, reż. Biljana Tutotrov, Petar Glomazić,
- „Kłopotliwy niedźwiedź”, reż. Gabriela Osio Vanden, Jack Weisman,
- „Bugboy”, reż. Lucas Paleocrassas,
- „Pieśni lasu”, reż Vincent Munier,
- „Pomiędzy woskiem i złotem”, reż. Ruth Beckermann,
- „O czasie i wodzie”, reż. Sara Dosa,
- „Mariinka”, reż. Pieter-Jan de Pue,
- „Moje dziecko”, reż. Maite Alberdi.
Tegoroczny główny motyw festiwalu – „Poszukiwania” – powraca w filmach Konkursu Głównego w wielu odsłonach. To zarówno dosłowne poszukiwanie zaginionego syna w „Bez końca”, szukanie domu w filmie „Lis i różowy księżyc”, jak i tropienie wyjątkowego ptaka w „Pieśniach lasu”. Forma konkursowych filmów jest rodzajem twórczej eksploracji: od unikalnego, immersyjnego doświadczenia oferowanego przez „Kłopotliwego niedźwiedzia”, przez precyzyjnie skomponowane kadry w „Córkach góry”, po niezwykłe połączenie fikcji i filmu dokumentalnego w „Moim dziecku”.Wiele z tych historii jest silnie zakorzenionych w krajobrazach, w których się rozgrywają – tytułowe miasto „Mariinka” staje się jednocześnie źródłem podziałów i przestrzenią budującą braterską więź. Islandia w filmie „O wodzie i czasie” zachwyca, a zarazem uświadamia, co jest stawką dla istnienia całej ludzkości. Z kolei „Pomiędzy woskiem i złotem” opowiada historię narodu z perspektywy jednego hotelu. Poszukiwanie to także sposób, w jaki myślimy o relacjach z innymi. W filmie „Bugboy” syn dorasta przy wsparciu ojca, w „Yo” („Miłość jest zbuntowanym ptakiem”) reżyserka przygląda się bliżej przyjaźni i stracie, a w „Wszędzie dobrze wszędzie źle” reżyserka staje przed kamerą, by zrozumieć relacje, które ją ukształtowały – zarówno w miejscu urodzenia, jak i w nowym domu. A jeśli chodzi o poszukiwanie wielkiego kina… po prostu zobaczcie te filmy – mówi Karol Piekarczyk, dyrektor artystyczny i zarządzający MDAG.
Skład jury Nagrody Prezydenta Miasta Gdyni
Jury Nagrody Prezydenta Miasta Gdyni w składzie: Katarzyna Klimkiewicz, Zygmunt Miłoszewski i Urszula Morga (mat. prasowe MDAG)
- Katarzyna Klimkiewicz – reżyserka filmowa, wykładowczyni. Ukończyła reżyserię w Łódzkiej Filmówce, była stypendystką Binger Film Institute w Amsterdamie, robiła filmy w Berlinie, Izraelu, Wielkiej Brytanii, Chile. Jej krótkometrażowy debiut „Hanoi – Warszawa” zdobył wiele nagród w Polsce i na świecie, a Europejska Akademia Filmowa uznała go za Najlepszy Film Krótkometrażowy 2010 roku. Jest reżyserką nagradzanych w Polsce i na świecie filmów:„Zaślepiona” czy „Wyspa”. „Bo we mnie jest seks” – jej ostatni film – wszedł do kin w 2021 roku, otrzymał na Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni nagrodę za główną rolę kobiecą dla Marii Dębskiej, a także nagrodę Orła na za scenografię dla Wojciecha Żogały. Ma na swoim koncie również realizację dla Teatru TV oraz seriali.
- Zygmunt Miłoszewski – powieściopisarz, scenarzysta, działacz społeczny. Autor dziesięciu powieści, w tym kryminałów, powieści przygodowych i literatury dla młodzieży. Jeden z najpopularniejszych polskich pisarzy w kraju i za granicą, tłumaczony, ekranizowany, wielokrotnie nagradzany nagrodami literackimi. Członek założyciel branżowego stowarzyszenia pisarskiego Unia Literacka. Żeglarz, podróżnik, poszukiwacz przygód. Uczy struktur fabularnych oraz sztuki pisania w ramach studiów literackich na Uniwersytecie Gdańskim.
- Urszula Morga – poetka, reżyserka i producentka filmowa. Jej krótkie filmy prezentowane były na festiwalach w Polsce i za granicą. Pełnometrażowy dokument „Znaki Pana Śliwki” miał premierę na 41. Warszawskim Festiwalu Filmowym, gdzie otrzymał Nagrodę Publiczności, a w maju film wchodzi do kin w całej Polsce. Laureatka XV Ogólnopolskiego Konkursu Poetyckiego im. Janusza Różewicza. W 2024 r. zadebiutowała tomem „fundamenty”, za który w 2025 otrzymała Nagrodę Galion Gdyński oraz nominacje do Pomorskiej Nagrody Literackiej „Wiatr od morza”. Autorka książek dla dzieci „Panda Bonia” i „O rzece, która szukała morza”. Od ponad 20 lat mieszka i pracuje w Gdyni, gdzie prowadzi studio animacji Esy-floresy.
O filmach z Konkursu Głównego 23. Millennium Docs Against Gravity
Dokument „Bez końca” w reż. Michała Marczaka (mat. MDAG)W „Bez końca” („Closure”) w reż. Michała MarczakaDaniel wyrusza na niekończące się poszukiwania syna. Odkąd Krzysiek wyszedł z domu i poszedł na most, gdzie widziano go po raz ostatni, jego rodzice żyją w niekończącym się zawieszeniu pomiędzy niepewnością a bólem. Daniel od dwóch lat nieustannie przeszukuje Wisłę za pomocą specjalistycznego sprzętu i własnoręcznie zbudowanej łodzi – przełom w policyjnym śledztwie nigdy nie nastąpił. Poszukiwania stają się dla Daniela szansą na rozliczenie się z dotychczasowym życiem i odpowiedzią na rozpierający ból po stracie syna.
Anna także próbuje odnaleźć sens po stracie kogoś bliskiego. Przez dziesięć lat budowała w skali 1:3 dom dla marionetki noszącej imię jej zmarłej przyjaciółki. Miała 24 lata, gdy poznała 73-letnią Yo. W domku ich bliskość i więź mogą dalej się rozwijać. „Yo (Miłość jest zbuntowanym ptakiem)” („Yo. Love Is a Rebellious Bird”) Anny Fitch i Bankera White’a ukazuje siłę artystycznej kreacji jako wyjątkowego sposobu na upamiętnienie bliskich osób.
Soraya jeszcze nie odnalazła swojego domu. Ma dopiero 16 lat, ale już tworzy dojrzałe i piękne rzeźby oraz rysunki. Mieszka w Iranie ze swoim przemocowym mężem, za którego zmuszona została wyjść w wieku 13 lat. Przez pięć lat nagrywała telefonem film, podejmując żmudne próby ucieczki z kraju do Europy, nazywane przez migrantów grami. Współreżyserowany przez nią razem z Mehrdadem Oskoueiem „Lis i różowy księżyc” („A Fox Under A Pink Moon”) rezygnuje z tradycyjnej struktury dokumentalnej na rzecz formy opartej na obrazach, gestach i symbolach. Oddaje głos Sorayi w jej pełnych młodzieńczej odwagi poszukiwaniach własnej tożsamości i drogi do nowego domu.
O szukaniu swojego miejsca opowiada także film „Wszędzie dobrze wszędzie źle” („Two Mountains Weighting Down My Chest”). Jego główna bohaterka i równocześnie reżyserka Viv Li wychowała się w Pekinie, a obecnie mieszka w Berlinie i próbuje odnaleźć balans pomiędzy dwoma skrajnie różnymi światami – progresywną sceną niemieckiej stolicy oraz tradycyjnym życiem rodzinnym w Chinach. Nieustannie negocjuje warunki swojej migracji, przynależności i tożsamości pod ciężarem tytułowych dwóch gór: indywidualizmu i lojalności wobec własnych korzeni.
Z kolei tytułowe „Córki góry” („To Hold a Mountain” Biljany Tutorov i Petara Glomazića), nie pozwolą, aby ktoś zabrał ich ziemię. Gara i jej córka Nada co roku wracają na rodzinne pastwiska, żyjąc w bliskości z naturą i tradycją. Naturalna harmonia zostaje zachwiana, gdy NATO – wraz z rządem Czarnogóry – postanawia zbudować na terenie ich pastwisk poligon wojskowy. Gara staje się liderką lokalnej społeczności i ruchu oporu przed militaryzacją krajobrazu. To czuła opowieść o więzi z miejscem, kobiecej sile i wytrwałości wobec współczesnych form dominacji.
Nie tylko ludzie muszą mierzyć się z problemem odbierania miejsca, w którym od zawsze żyli. W Churchill w Manitobie, światowej stolicy niedźwiedzi polarnych, tytułowy „Kłopotliwy niedźwiedź” („Nuisance Bear”, reż. Gabriela Osio Vanden, Jack Weisman) porusza się między turystami, strażnikami i myśliwymi. Często uznają go za utrapienie, chociaż to miejsce na szlaku jego naturalnej migracji. Narracja prowadzona z perspektywy inuickiego narratora obserwuje tę dynamikę, zmuszając widza do przemyśleń i stawia konfrontację ponad moralizowanie.
O tym, jak wiele mogłaby nam dać przyjaźń ze zwierzętami, świadczy historia Yorgosa. Ten nieśmiały nastolatek z wadą wzroku nawiązuje przyjaźń ze świerszczem – Isabellą. Ich więź staje się dla chłopaka katalizatorem do odnalezienia odwagi i samego siebie. Po rozwodzie rodziców chłopak ma problemy z nawiązywaniem kontaktów, ale Isabella pomaga mu odnaleźć swoje miejsce na ziemi. „Bugboy” Lucasa Paleocrassasa, który będzie miał na MDAG swoją premierę międzynarodową, łączy realizm z metaforycznym tonem baśni, budując obrazy jednocześnie realistyczne i poetyckie.
O pięknie natury opowiada także Vincent Munier, autor znanego „Ducha śniegów”. Tym razem wyrusza w głąb pradawnych francuskich lasów, aby odnaleźć źródło tętniącej życiem dzikiej przyrody. Niczym w baśni, wraz z ojcem i synem przemierzają bory, a kamera „słucha” lasu jak żywego organizmu, pełnego dźwięków i ruchu. „Pieśni lasu” („Whispers in the Woods”) to opowieść o zachwycie nad naturą, rodzinnych więziach i wspólnym przeżywaniu świata.
Z kolei pobyt w hotelu Hilton w Addis Abebie oraz „Cesarz” Kapuścińskiego stają się dla reżyserki „Pomiędzy woskiem i złotem” („Wax & Gold”) punktem wyjścia do refleksji nad imperialną przeszłością Etiopii. Mistrzyni kina dokumentalnego Ruth Beckermann porusza się pomiędzy kontekstami, lokalną perspektywą i systemami znaczeń, aby odnaleźć klucz do zrozumienia etiopskiej historii i teraźniejszości.
O znaczeniu przeszłości opowiada także inny konkursowy film. Gdy lodowce Islandii topnieją, a dziadkowie odchodzą, islandzki pisarz Andri Snær Magnason przekształca rodzinne zdjęcia, nagrania, mity i pieśni w kapsułę czasu, zachowując wspomnienia, rodzinę i historię. „O czasie i wodzie” („Time and Water”) Sary Dosy to opowieść o przemijaniu, pamięci międzypokoleniowej i próbach zachowania wspomnień, która nieuchronnie znikną.
Z kolei film „Mariinka” Pietera-Jana de Pue opowiada o sytuacji w Ukrainie. Wojna sprawiła, że życie każdego na linii frontu wywróciło się do góry nogami. Obiecująca bokserka została ratowniczką medyczną, a młoda kobieta zajmuje się usługami kurierskimi, przemycając towary przez linię frontu. Dwaj bracia stają po przeciwnych stronach konfliktu, podczas gdy najmłodszy przebywa w USA w rodzinie zastępczej. Ich sytuacja zaczyna przypominać grecką tragedię.
Konkursową stawkę zamyka film o Alejandrze, która w poszukiwaniu bliskości i pod presją ze strony rodziny zdecydowała się na desperacki krok – zaczęła udawać, że jest w ciąży. Kłamstwo, podtrzymywane przed mężem i rodziną, przeradza się w skomplikowaną operację, która wymyka się spod kontroli. Granica między prywatną tajemnicą a publicznym skandalem zaciera się. „Moje dziecko” („A Child Of My Own”) Maite Alberdi to poruszający portret kobiety uwięzionej w sieci własnych kłamstw, a zarazem opowieścią o samotności i potrzebie spełnienia marzenia o macierzyństwie.
Co już wiemy o 23. edycji MDAG?
Film Viv Li „Wszędzie dobrze wszędzie źle” (mat. MDAG)W programie MDAG znajdą się najważniejsze filmy dokumentalne, które miały swoje światowe premiery na największych festiwalach filmowych w Wenecji, na Sundance czy w Berlinie.
W ramach Konkursu Polskiego już po raz siódmy zostaną zaprezentowane filmy, które zapierają dech w piersiach. To tytuły nagradzane na najważniejszych międzynarodowych festiwalach. Wiele z nich będzie miało swoją światową premierę podczas 23. edycji Millennium Docs Against Gravity.
W tym roku w konkursie zobaczymy dziesięć wyjątkowych filmów: „Arek.Mama.Panorama”, reż. Mikołaj Janik, „,Bez końca”, reż. Michał Marczak, „,Ciało wojny”, reż. Małgorzata Szumowska, Michał Englert, „,Ewa – Ostatnia lekcja”, reż. Andrea Mura, Federico Savonitto, „,Freak Show”, reż. Łukasz Ronduda, Filip Pawlak, „,Kandydaci śmierci”, reż. Maciej Cuske, „,Moi Themersonowie”, reż. Marcin Borchardt, „,Nurt”, reż. Rafał Skalski, „,Ślady”, reż. Alisa Kovalenko,Marysia Nikitiuk, „,Wyznania pieprzyka”, reż. Mo Tan.
W Konkursie Krótkometrażowym także znalazły się najlepsze filmy z całego świata, które będą miały u nas swoje polskie lub światowe premiery. Wśród nich „,Miasto poetów” (City of Poets), reż. Sara Rajaei, które otrzymało Europejską Nagrodę Filmową dla Najlepszego Filmu Krótkometrażowego, zdobywca Głównej Nagrody Jury dla Filmu Krótkometrażowego na Sundance Film Festival „Mistrz przemówień” (The Baddest Speechwriter of All) czy „Dzieci, których już nie ma” (Children No More: Were and Are Gone) w reż. Hilla Medalia nominowane do Oscara®.
Pod koniec 2025 rokuMiędzynarodowa Federacja Krytyków Filmowych FIPRESCI, zrzeszająca dziennikarzy i dziennikarki filmowe z całego świata, ogłosiła ustanowienie Dokumentalnego Grand Prix. Nagroda będzie wręczana co roku, począwszy od 2026, podczas gali otwarcia Millennium Docs Against Gravity. Pierwszy zwycięski film zostanie ogłoszony już w maju.
Znana jest już także większość nowych sekcji filmowych w programie 23. MDAG. Sekcja „,W imię ojca i syna” próbuje stawić czoła dotychczasowemu stereotypom dotyczącym męskości, eksplorując intymność i przyglądając się relacjom ojców z synami z wrażliwością i odwagą. Filmy prezentowane w sekcji „,Wszystkie oczy na Palestynę” przybliżają sytuację polityczną i społeczną Palestyńczyków, ukazując codzienność osób żyjących w cieniu konfliktu i braku stabilizacji.
Po raz kolejny na festiwalu pojawi się sekcja „Kobiety zmieniają świat”, której bohaterki przełamują stereotypy, uprawiają wyczynowo najbardziej niebezpieczne sporty, tworzą fundamentalny dla kultury dorobek artystyczny, walczą o sprawiedliwość społeczną i zapisują się na kartach historii. Z kolei sekcja „,New York I Love You, But…” jest listem od artystów i artystek do tego niezwykłego miasta – raz miłosnym, a innym razem pełnym żalu.
Więcej informacji o wydarzeniu znajdziemy na stronie MDAG.
