Muzeum Miasta Gdyni zaprasza na premierę „, kolejnego tomu „Monografii Gdyni”. Spotkanie odbędzie się 2 października 2026 roku o godz. 18.00 w muzealnym foyer. Publikacja przedstawia wojenne losy miasta i jego mieszkańców w świetle najnowszych badań.
Nad wydawnictwem pracował zespół jedenaściorga naukowców z Polski i Niemiec.
Kwerendy w krajowych i zagranicznych archiwach pozwoliły połączyć ustalenia dotyczące działań militarnych z analizą okupacyjnej codzienności, funkcjonowania portu oraz zmian społecznych i przestrzennych.
Powstało opracowanie obejmujące zarówno przebieg wojny, jak i jej następstwa odczuwane przez kolejne pokolenia.
Dr Marcin Szerle, kierownik Ośrodka Badań nad Gdynią Muzeum Miasta Gdyni i pomysłodawca serii, podkreśla: „Książka mówi przede wszystkim o codzienności”.
Tytułowy heroizm odnosi się do odwagi obrońców miasta we wrześniu 1939 roku i uczestników ruchu oporu, ale także do doświadczeń ludności cywilnej.
Oznacza trud przetrwania, troskę o bliskich i podtrzymywanie więzi w warunkach terroru, wysiedleń oraz pracy przymusowej.
Po zajęciu Gdyni, przemianowanej przez okupanta na Gotenhafen, niemieckie władze rozpoczęły przekształcanie jej struktury społecznej i podporządkowywanie infrastruktury potrzebom wojennym.
Usuwaniu polskich mieszkańców z domów towarzyszyło osiedlanie ludności niemieckiej. Polityka narodowościowa określała warunki życia, dostęp do edukacji, kultury i usług.
Autorzy pokazują, jak odmienne były doświadczenia osób zamieszkujących poszczególne części miasta.
Dzielnice przeznaczone dla Niemców skupiały urzędy, instytucje i lokale usługowe.
Na obrzeżach żyła przede wszystkim ludność polska i kaszubska, w tym osoby zmuszone do opuszczenia mieszkań w centrum.
Odrębną przestrzeń tworzyły tereny podporządkowane Kriegsmarine, gdzie rytm pracy wyznaczały potrzeby marynarki wojennej.
Istotne miejsce w publikacji zajmuje port, przekształcony w niemiecką bazę wojenną.
Badacze opisują rozbudowę zaplecza stoczniowego, wykorzystywanie robotników przymusowych, jeńców i więźniów obozu Stutthof, a także alianckie naloty.
Przyglądają się również architekturze i inwestycjom z okresu okupacji, których ślady pozostają widoczne we współczesnej Gdyni.
Zakres monografii obejmuje przygotowania do wojny, walki w 1939 roku, represje wobec mieszkańców, działalność konspiracyjną oraz wkroczenie Armii Czerwonej.
Osobne zagadnienia stanowią powojenne procesy karne i rozliczenia sprawców zbrodni.
Tom podejmuje też temat traumy oraz pamięci przekazywanej osobom, które same nie przeżyły okupacji.
Pozwala dzięki temu spojrzeć na lata 1939–1945 jako na doświadczenie, które trwale wpłynęło na gdyńską społeczność.
| Publikację wydają Muzeum Miasta Gdyni oraz Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego. |
| Honorowy patronat nad wydarzeniem objęła Prezydent Miasta Gdyni – Aleksandra Kosiorek. Mecenasem jest Port Gdynia, partnerem strategicznym Trefl, a partnerami Fundacja Cogitato, Muzeum II Wojny Światowej oraz Wydział Historyczny Uniwersytetu Gdańskiego. |
| Patronat medialny sprawują Radio Gdańsk, Trójmiasto.pl, TVP HISTORIA, TVP3 Gdańsk, magazyn Morze, Gazeta Wyborcza |
